خبرگزاری صدای افغان(آوا)_مشهد مقدس: همزمان با فرارسیدن ماه محرم‌الحرام و تداوم مراسم عزاداری دهه نخست سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین(ع)، آیین باشکوه سوگواری شب چهارم محرم با حضور گسترده عاشقان و دلدادگان اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع)، سخنرانی دکتر عصمت الهی، مشاور اسبق ریاست جمهوری، و مرثیه‌سرایی ذاکران اهل‌بیت(ع)، به همت دفتر مرکز فعالیت‌های فرهنگی ـ اجتماعی تبیان افغانستان در مشهد مقدس و در حسینیه شهید مصباح(ره) برگزار شد.

دکتر عصمت الهی، مشاور اسبق ریاست جمهوری در آغاز سخنان خود با عرض تسلیت ایام سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین(ع) به عزاداران حسینی، حضرت امام رضا(عج) و حضرت ولی‌عصر(عج)، اظهار داشت: موضوعی که برای این جلسه در نظر گرفته شده، «عاشورا؛ مدرسه جهان‌بینی و بصیرت» و همچنین «مقاومت جهان اسلام در برابر کفر جهانی» است؛ موضوعی که با شرایط امروز جهان اسلام و تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی ارتباط مستقیم دارد.

الهی با بیان اینکه امام حسین(ع) مظهر صفا، بزرگی، عزت و مقاومت است، گفت: «مقاومت حسینی یک حادثه مقطعی نبود، بلکه حرکتی ماندگار و تمدن‌ساز بود که برای احیای دین پیامبر اکرم(ص) شکل گرفت و تا امروز نیز الهام‌بخش ملت‌ها و آزادگان جهان باقی مانده است.»

عاشورا از منظر علوم ارتباطات و ژورنالیسم
مشاور اسبق رسانه ای ریاست جمهوری در بخش نخست سخنان خود با رویکردی علمی و رسانه‌ای به بررسی حادثه عاشورا پرداخت و اظهار داشت: «از منظر علوم ارتباطات و ژورنالیسم، حادثه عاشورا یک رویداد استثنایی و کم‌نظیر در تاریخ بشر به شمار می‌رود. در علم روزنامه‌نگاری، یکی از مهم‌ترین ارزش‌های خبری، تازگی و نو بودن رویداد است. هر حادثه‌ای هرچه به زمان وقوع آن نزدیک‌تر باشد، ارزش خبری بیشتری دارد و هرچه زمان بیشتری از آن بگذرد، جذابیت رسانه‌ای آن کاهش می‌یابد.»

وی افزود: «بر اساس اصول پذیرفته‌شده علم ژورنالیسم، رویدادها پس از مدتی کهنه می‌شوند و به تدریج از حافظه عمومی جامعه خارج می‌گردند؛ اما عاشورا یک استثنای بزرگ در این قاعده است. حادثه‌ای که در سال ۶۱ هجری رخ داده، امروز برای میلیون‌ها انسان در سراسر جهان چنان زنده و تأثیرگذار است که گویا همین روزها اتفاق افتاده است.»

الهی ادامه داد: «یکی دیگر از ارزش‌های خبری، میزان خسارت، تلفات و گستره تأثیر یک حادثه است. رسانه‌ها معمولاً به رویدادهایی توجه می‌کنند که قربانیان بیشتری داشته باشند یا شمار بیشتری از انسان‌ها را تحت تأثیر قرار داده باشند؛ اما اگر از این منظر نیز به عاشورا نگاه کنیم، با یک پدیده کاملاً متفاوت روبه‌رو می‌شویم.»

وی خاطرنشان کرد: «در جنگ جهانی دوم بیش از هفتاد میلیون انسان کشته شدند. در بمباران اتمی هیروشیما و ناگازاکی صدها هزار نفر جان خود را از دست دادند. در طول تاریخ حوادثی رخ داده که از لحاظ تعداد قربانیان و میزان خسارت، بسیار گسترده‌تر از واقعه کربلا بوده‌اند؛ اما امروز آن حوادث تنها در کتاب‌های تاریخ مورد مطالعه قرار می‌گیرند، در حالی که حادثه عاشورا هر سال با شکوهی بیشتر بازتولید می‌شود و میلیون‌ها انسان در نقاط مختلف جهان برای آن اجتماع می‌کنند.»

وی افزود: «اگر عاشورا را صرفاً با معیارهای مادی و رایج علوم ارتباطات بررسی کنیم، نمی‌توانیم راز ماندگاری آن را توضیح دهیم. این حادثه از همان ابتدا تحت اراده الهی قرار گرفت تا به الگویی جاودانه برای آزادگی، ایثار، مقاومت، شهادت و دفاع از حق تبدیل شود.»
هدف اصلی قیام امام حسین(ع) چه بود؟

عصمت الهی در ادامه سخنان خود به یکی از مهم‌ترین مباحث تاریخی و کلامی درباره نهضت عاشورا اشاره کرد و گفت: «یکی از پرسش‌های مهمی که همواره در میان اندیشمندان اسلامی مطرح بوده، این است که هدف اصلی قیام امام حسین(ع) چه بود؟ آیا حضرت صرفاً برای شهادت قیام کرد؟ آیا هدف تشکیل حکومت اسلامی بود؟ یا اهداف دیگری در میان بود؟»

وی افزود: «در میان اندیشمندان شیعه و جهان اسلام درباره این موضوع دیدگاه‌های مختلفی مطرح شده است. برخی معتقد بودند امام حسین(ع) از ابتدا برای شهادت حرکت کرد و برخی دیگر بر این باور بودند که هدف اصلی حضرت تشکیل حکومت اسلامی و احیای نظام امامت بود.»

مشاور اسبق رسانه ای ریاست جمهوری با اشاره به کتاب «شهید جاوید» اثر مرحوم نعمت‌الله صالحی نجف‌آبادی اظهار داشت: «این کتاب در دهه چهل خورشیدی منتشر شد و نویسنده در آن استدلال کرد که هدف اصلی امام حسین(ع) تشکیل حکومت اسلامی بوده است و شهادت در مسیر تحقق این هدف رخ داده است. انتشار این اثر موج گسترده‌ای از مباحث علمی و فکری را در حوزه‌های علمیه به وجود آورد و شخصیت‌های برجسته‌ای در نقد یا تأیید آن آثار متعددی نگاشتند.»

وی افزود: «از جمله کتاب‌هایی که در این زمینه منتشر شد می‌توان به آثار آیت‌الله لطف‌الله صافی گلپایگانی، مرحوم محمدعلی انصاری، مرحوم محمدمهدی مرتضوی و دیگر اندیشمندان اسلامی اشاره کرد. این مباحث نشان می‌دهد که مسئله هدف قیام امام حسین(ع) همواره یکی از موضوعات محوری اندیشه سیاسی و دینی در جهان تشیع بوده است.»

تفکیک دین از سیاست؛ چالش بزرگ جهان اسلام
عصمت الهی با تأکید بر اینکه بخش مهمی از اختلاف‌نظرها درباره فلسفه قیام عاشورا متأثر از نظریه تفکیک دین از سیاست بوده است، اظهار داشت: «متأسفانه در بخش‌هایی از جهان اسلام این تصور به وجود آمد که دین تنها برای عبادت و امور فردی است و نباید در عرصه سیاست، حکومت و اداره جامعه دخالت داشته باشد. این تفکر آسیب‌های فراوانی به جهان اسلام وارد کرد.»

وی افزود: «امام حسین(ع) تنها برای اصلاح فردی جامعه قیام نکرد، بلکه برای احیای حاکمیت اسلام و مقابله با انحرافی که در نظام سیاسی جامعه اسلامی ایجاد شده بود، به میدان آمد. نمی‌توان از نهضت عاشورا سخن گفت، اما نسبت آن را با مسئله حکومت و حاکمیت اسلامی نادیده گرفت.»

وی خاطرنشان کرد: «نظام امامت، نظامی بود که پیامبر اکرم(ص) در طول ۲۳ سال رسالت خود پایه‌گذاری کرد و در غدیر خم به فرمان الهی استمرار آن را در وجود امیرالمؤمنین علی(ع) معرفی نمود. همه ائمه معصومین(ع) نیز برای پاسداری از این نظام تلاش کردند و در این مسیر رنج‌ها و شهادت‌های فراوانی را متحمل شدند.»

انقلاب اسلامی؛ احیای اندیشه حاکمیت دینی
مشاور اسبق ریاست جمهوری در بخش دیگری از سخنان خود به نقش امام خمینی(ره) در احیای اندیشه حکومت دینی پرداخت و گفت: «در شرایطی که بخش بزرگی از جهان اسلام تحت تأثیر اندیشه‌های سکولاریستی قرار گرفته بود، امام خمینی(ره) با طرح نظریه ولایت فقیه و تشکیل حکومت اسلامی، گفتمان جدیدی را در جهان اسلام بنیان نهاد.»

وی افزود: «پس از پیمان وستفالی در اروپا و شکل‌گیری دولت‌های مدرن سکولار، به تدریج تفکیک دین از سیاست به عنوان یک الگوی مسلط در غرب تثبیت شد. متأسفانه این تفکر به بسیاری از کشورهای اسلامی نیز سرایت کرد و حکومت‌های متعددی در جهان اسلام بر اساس الگوهای سکولار شکل گرفتند.»

عصمت الهی تصریح کرد: «در ترکیه، مصر و بسیاری از کشورهای اسلامی، دین از عرصه مدیریت سیاسی کنار گذاشته شد و آموزه‌های وحیانی به حاشیه رانده شد. در چنین شرایطی امام خمینی(ره) با شجاعت و بصیرت کم‌نظیر، نظریه حکومت اسلامی را مطرح و آن را در عمل محقق ساخت.»

وی تأکید کرد: «بزرگ‌ترین هنر امام خمینی(ره) این بود که صرفاً به مبارزه با استعمار اکتفا نکرد، بلکه برای اداره جامعه و حاکمیت دینی یک الگوی عملی ارائه کرد. جمهوری اسلامی ایران نخستین تجربه موفق احیای حاکمیت دینی در عصر جدید بود.»

مقاومت اسلامی؛ استمرار راه عاشورا
عصمت الهی با اشاره به پیوند میان نهضت عاشورا و جریان مقاومت اسلامی گفت: «امام حسین(ع) در برابر انحراف، ظلم و استبداد ایستاد و با نثار جان خود اسلام را احیا کرد. در دوران معاصر نیز جریان مقاومت اسلامی ادامه همان مسیر است؛ مسیری که در آن عزت، استقلال و حاکمیت الهی در برابر سلطه‌طلبی قدرت‌های استکباری قرار می‌گیرد.»

وی افزود: «انقلاب اسلامی ایران و جریان مقاومت، توانستند معادلات منطقه‌ای و جهانی را تغییر دهند. فشارها، تحریم‌ها، جنگ‌ها و توطئه‌های متعدد علیه جمهوری اسلامی ایران و محور مقاومت، نشان‌دهنده اهمیت این جریان در معادلات جهانی است.»

مشاور اسبق ریاست جمهوری خاطرنشان کرد: «آنچه امروز در منطقه و جهان شاهد آن هستیم، صرفاً یک نزاع سیاسی یا نظامی نیست، بلکه تقابل دو گفتمان است؛ گفتمان حاکمیت الهی در برابر گفتمان سلطه و استکبار.»

جهان در آستانه تحولات جدید
وی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به تحولات بین‌المللی اظهار داشت: «جهان امروز در حال ورود به مرحله جدیدی از تحولات سیاسی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی است. بسیاری از معادلات گذشته در حال تغییر است و نظم جدیدی در عرصه بین‌المللی در حال شکل‌گیری است.»

عصمت الهی افزود: «در چنین شرایطی ملت‌های مسلمان و به ویژه نخبگان جهان اسلام باید با بصیرت، آگاهی و وحدت عمل کنند تا بتوانند از فرصت‌های پیش‌رو به نفع امت اسلامی استفاده نمایند.»

وی تأکید کرد: «اگر جهان اسلام از سرمایه عظیم عاشورا، فرهنگ مقاومت، وحدت اسلامی و آموزه‌های اهل‌بیت(ع) بهره بگیرد، می‌تواند جایگاه شایسته خود را در تحولات آینده جهان به دست آورد.»

مشاور اسبق ریاست جمهوری با اشاره به نقش الهام‌بخش نهضت عاشورا در همه عصرها و نسل‌ها خاطرنشان کرد: «امام حسین(ع) با مقاومت خود اسلام را زنده کرد و امروز نیز هر حرکت اصیل اسلامی که در مسیر عدالت، استقلال، عزت و حاکمیت الهی گام بردارد، در حقیقت ادامه‌دهنده راه سیدالشهدا(ع) خواهد بود.»

عاشورا؛ مدرسه دائمی مقاومت

وی در پایان سخنان خود تأکید کرد: «امام حسین(ع) تنها یک شخصیت تاریخی نیست، بلکه یک مکتب زنده و جاری است. تا زمانی که ظلم وجود داشته باشد، پیام عاشورا نیز زنده خواهد ماند. تا زمانی که انسان به دنبال عدالت، آزادی، عزت و کرامت باشد، نهضت حسینی الهام‌بخش ملت‌ها خواهد بود.»

الهی خاطرنشان کرد: «دشمنان اهل‌بیت(ع) در طول تاریخ بارها تلاش کردند نور عاشورا را خاموش کنند، اما این نور الهی هرگز خاموش نشده و هر روز گسترده‌تر از گذشته در جهان می‌درخشد. امروز عاشورا به یک حقیقت جهانی تبدیل شده و پیام آن مرزهای جغرافیایی، قومی و مذهبی را پشت سر گذاشته است.»