خبرگزاری صدای افغان(آوا) ـ کابل: متن کامل این بیانیه به شرح زیر است:
بسم الله الرحمن الرحیم
افغانستان امروز بیش از هر زمان دیگری به آرامش، مدارا، همدلی و احترام متقابل نیاز دارد. در چنین شرایط حساسی، خبر محاصره حوزه علمیه خاتم‌النبیین (ص) در کابل و گزارش بازداشت شماری از استادان و حاضران در این مرکز علمی و دینی، موجی از نگرانی را در میان مردم، به‌ویژه جامعه علمی و مذهبی کشور برانگیخته است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌ها، نیروهای وزارت عدلیه امارت اسلامی با حضور در این مرکز، خواستار تخلیه حوزه شده‌اند و شماری از استادان و طلاب بازداشت شده‌اند.
مرکز فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی تبیان، به عنوان نهادی فرهنگی و اجتماعی که همواره بر اهمیت علم، وحدت، عدالت و کرامت انسانی تأکید داشته است، این رویداد را با نگرانی دنبال می‌کند و لازم می‌داند در چارچوب ارزش‌های اسلامی و ملی، دیدگاه خود را در این باره اعلام نماید.
 
حوزه علمیه، خانه دانش است، نه میدان برخورد امنیتی
حوزه علمیه، پیش از آنکه یک ساختمان باشد، خانه دانش، تعلیم، تربیت و اندیشه است. استاد حوزه، سرمایه علمی جامعه است و طلبه، جوانی است که عمر و توان خود را صرف آموختن دانش و خدمت به مردم می‌کند. از این رو، شایسته است به حوزه علمیه با نگاه علمی نگریسته شود، نه صرفاً با نگاه امنیتی.
قرآن کریم می‌فرماید: «هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَالَّذِینَ لَا یَعْلَمُونَ؛ آیا کسانی که می‌دانند با کسانی که نمی‌دانند یکسان‌اند؟» (زمر: ۹).
بنابراین، اگر درباره یک نهاد علمی یا آموزشی مسئله‌ای وجود دارد، راه‌حل آن گفت‌وگو، بررسی اسناد، مراجعه به قانون و رسیدگی عادلانه است، نه برخورد قهری و ایجاد فضای رعب. اگر اشکالی وجود دارد، باید با دلیل و سند بیان شود؛ اگر اتهامی مطرح است، باید در یک روند عادلانه بررسی گردد؛ و اگر اختلافی حقوقی وجود دارد، باید به قانون و عدالت سپرده شود.
 
عدالت، حتی در برابر مخالفان
قرآن کریم عدالت را حتی در برابر مخالفان نیز واجب می‌داند و می‌فرماید: «وَلَا یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَىٰ أَلَّا تَعْدِلُوا ۚ اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ؛ دشمنی و کینه نسبت به گروهی، شما را وادار نکند که عدالت نورزید؛ عدالت کنید که به تقوا نزدیک‌تر است» (مائده: ۸).
این آیه، اصلی بزرگ برای حکومت‌داری اسلامی است: عدالت فقط برای دوستان نیست؛ عدالت برای مخالفان نیز هست. اگر مسئولان درباره مالکیت زمین، وابستگی سازمانی، فعالیت‌های گذشته یا هر موضوع دیگری پرسشی دارند، باید همان موضوع در یک روند شفاف و عادلانه بررسی شود؛ نه اینکه اصل آموزش، دانش و فعالیت علمی یک مرکز زیر سؤال برود.
 
پذیرش تنوع، شرط امنیت پایدار
افغانستان جامعه‌ای متنوع است. شیعه و سنی، اقوام و گروه‌های مختلف، همه بخشی از پیکر این سرزمین‌اند. قرآن کریم می‌فرماید: «لَا إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ؛ در دین هیچ اکراهی نیست» (بقره: ۲۵۶) و در جای دیگر می‌فرماید: «لَکُمْ دِینُکُمْ وَلِیَ دِینِ؛ دین شما برای خودتان، و دین من برای خودم» (کافرون: ۶).
این آیات، جامعه اسلامی را به پذیرش، گفت‌وگو و پرهیز از اجبار و تحمیل دعوت می‌کند. هیچ جامعه‌ای با حذف دیگری قوی نمی‌شود و امنیت پایدار زمانی شکل می‌گیرد که همه شهروندان احساس کنند جان، کرامت، هویت، مذهب و مراکز علمی آنان محترم است.
 
کرامت انسان، خط قرمز همیشگی
در جامعه اسلامی، بر اساس سیره عملی رسول خدا (ص)، باید با استاد و عالم دینی با احترام رفتار شود. قرآن کریم درباره کرامت انسان می‌فرماید: «وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ؛ ما فرزندان آدم را گرامی داشتیم» (اسراء: ۷۰).
استاد حوزه، دانشمند و معلم است؛ و حتی اگر درباره عملکرد او اتهام یا اختلافی وجود داشته باشد، کرامت انسانی او نباید نادیده گرفته شود. اگر کسی متهم است، باید محاکمه عادلانه شود؛ اگر بی‌گناه است، آزاد گردد؛ و اگر اختلافی وجود دارد، با گفت‌وگو و قانون حل شود. بازداشت نباید جایگزین گفت‌وگو شود و قدرت نباید جایگزین منطق و استدلال گردد.
 
بی‌اعتمادی، تهدیدی برای وحدت ملی
یکی از خطرناک‌ترین پیامدهای چنین حوادثی، افزایش بی‌اعتمادی میان مردم است. قرآن کریم هشدار می‌دهد: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا؛ همگی به ریسمان محکم الهی چنگ زنید و پراکنده نشوید» (آل‌عمران: ۱۰۳).
افغانستان به اندازه کافی از جنگ، خشونت و اختلاف آسیب دیده است. امروز باید شرایطی فراهم شود که مدرسه و حوزه، دانشگاه و مسجد، شیعه و سنی و اقوام مختلف، به جای میدان تقابل، میدان همکاری و همزیستی مسالمت‌آمیز داشته باشند.
 
پاسخ اندیشه، اندیشه است
اگر در یک حوزه علمی اندیشه‌ای وجود دارد که مسئولان با آن مخالف‌اند، پاسخ آن اندیشه، اندیشه بهتر و استدلال قوی‌تر است. قرآن کریم می‌فرماید: «ادْعُ إِلَىٰ سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ؛ با حکمت و اندرز نیکو به راه پروردگارت دعوت کن و با آنان به بهترین شیوه گفت‌وگو و مجادله کن» (نحل: ۱۲۵).
این آیه برای جامعه امروز افغانستان پیامی روشن دارد: پاسخ اندیشه، اندیشه است؛ پاسخ شبهه، استدلال است؛ و پاسخ اختلاف، گفت‌وگو و عدالت است.
 
قدرت ماندگار نیست، تاریخ داوری می‌کند
مسئولان محترم امارت اسلامی باید بدانند که قدرت، ماندگار نیست؛ اما آثار اقدامات، عملکرد و رفتار حکومت‌ها در تاریخ ثبت می‌گردد و باقی می‌ماند. امروز ممکن است حکومت با استفاده از قدرت هر اقدامی انجام دهد، اما فردا تاریخ درباره نحوه استفاده از این قدرت داوری خواهد کرد.
بنابراین، روشن و مسلم است که راه حل مشکلات حوزه‌های علمی، بستن درهای علم نیست و راه حفظ ثبات کشور، افزایش بی‌اعتمادی میان مردم نیست. اگر ادعایی وجود دارد، باید به طور شفاف مطرح شود؛ اگر سندی وجود دارد، باید ارائه گردد؛ اگر اختلاف حقوقی وجود دارد، باید به محکمه عادلانه ارجاع شود؛ و اگر تخلفی صورت گرفته است، باید مطابق قوانین نافذه رسیدگی شود. اما دانش نباید قربانی اختلافات سیاسی و اداری گردد.
 
خویشتن‌داری، مسئولیت همگانی
در عین حال، از همه عالمان، استادان، طلاب و مردم انتظار می‌رود که با خویشتن‌داری، آرامش، حکمت و پرهیز از خشونت و تحریک احساسات مذهبی برخورد کنند.
قرآن کریم می‌فرماید: «وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ؛ با یکدیگر نزاع نکنید که سست می‌شوید و قدرت و شوکت شما از میان می‌رود» (انفال: ۴۶).
مطالبه حق باید با منطق، قانون، صبر و روش‌های مدنی انجام شود و نباید اجازه داد یک حادثه، جامعه را به سمت بحران، خشونت، تقابل مذهبی یا درگیری اجتماعی سوق دهد.
 
سخن پایانی
حوزه علمیه خاتم‌النبیین (ص)، مانند هر مرکز علمی دیگر، ممکن است موضوع پرسش، نقد یا بررسی قرار گیرد؛ اما اصل علم، آموزش و تربیت دینی نباید مورد تعرض قرار گیرد.
افغانستان امروز بیش از هر چیز به مدرسه، دانشگاه، حوزه، کتاب، تحقیق، گفت‌وگو و وحدت نیاز دارد. از مسئولان امارت اسلامی می‌خواهیم با سعه صدر و نگاه اسلامی، زمینه آزادی افراد بازداشت‌شده‌ای را که اتهام‌شان در یک روند عادلانه اثبات نشده است فراهم کنند و هرگونه اختلاف درباره این مرکز را از مسیر گفت‌وگو و قانون حل‌وفصل نمایند.
از همه مردم و جریان‌های اجتماعی و مذهبی می‌خواهیم که با حفظ آرامش، از هرگونه اقدام تحریک‌آمیز و خشونت‌بار پرهیز کنند؛ زیرا قرآن کریم می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ؛ همانا خداوند به عدالت و نیکوکاری فرمان می‌دهد» (نحل: ۹۰).
امروز افغانستان شدیداً به صدای عدالت، حکمت، مدارا و برادری نیازمند است. باشد که همه مسئولان و نخبگان کشور، با الهام از تعالیم قرآن کریم، راهی را برگزینند که پایان آن آرامش مردم، حفظ کرامت انسانی، آزادی آموزش و تحکیم وحدت ملی و اسلامی افغانستان باشد.
 
مرکز فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی تبیان ـ کابل
16 سنبله 1405