خبرگزاری صدای افغان(آوا)-قم: گفتمان علمی پژوهشی با عنوان «از جنگ نرم تا انفجار؛ بررسی یک عملیات هدفمند علیه بیداری فرهنگی» به مناسبت سالگرد شهادت شهدای دفتر مرکزی مرکز تبیان و خبرگزاری آوا در کابل با حضور جمعی از طلاب و دانشجویان در نمایندگی مرکز تبیان در شهر مقدس قم برگزار شد.

در آغاز این گفتمان، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سمیع‌الله رضایی، برادر شهید خلیل‌الله رضایی از شهدای این رویداد تروریستی، با بیان سخنانی تفصیلی‌ به تبیین جایگاه انسان‌های فعال در تاریخ جوامع انسانی و نقش شهدا در هدایت و پویایی جامعه پرداخت.

وی سخنان خود را با اشاره‌ای کوتاه به زندگی شهید خلیل‌الله رضایی آغاز کرد و گفت انسان‌ها به‌ طور کلی یا فعال هستند یا منفعل، و در بررسی جوامع مختلف به‌ روشنی دیده می‌شود که اکثریت انسان‌ها در زمره افراد منفعل قرار می‌گیرند و تنها درصد اندکی از افراد هستند که با کنش‌گری و مسئولیت‌پذیری خود مسیر جامعه را تغییر می‌دهند. به گفته او، همین اقلیت فعال هستند که جهت‌دهنده حرکت‌های اجتماعی‌اند و در رأس آنان انبیای الهی، اولیای خدا و علمای ربانی قرار دارند.

وی با استناد به روایات اسلامی، به ‌ویژه بیانات امام هادی علیه‌السلام، تأکید کرد که اگر این انسان‌های مؤثر و فعال در جامعه حضور نداشته باشند، یاد خدا، معنویت و خداخواهی از متن زندگی اجتماعی رخت برمی‌بندد. رضایی افزود که حیات واقعی انسان در گرو اثرگذاری و مسئولیت‌پذیری اوست و اگر انسانی نسبت به جامعه خود بی‌تفاوت باشد، در حقیقت از حیات انسانی حقیقی بهره‌ای نبرده است. او در همین زمینه به آیات قرآن کریم درباره شهدا اشاره کرد و گفت قرآن به ‌صراحت دستور می‌دهد که شهدا را مرده نپنداریم، زیرا آنان زنده‌اند و نزد پروردگارشان روزی داده می‌شوند.

برادر شهید خلیل‌الله رضایی با تبیین دو ویژگی مهم حیات شهدا، تصریح کرد که نخستین ویژگی، آگاهی آنان از امور این دنیاست؛ شهدا ناظر بر جامعه و بر مسیر کسانی هستند که راه آنان را ادامه می‌دهند و از تحولات و رخدادهای پیرامون آگاه‌اند. ویژگی دوم، اثرگذاری شهدا در عالم است؛ آنان صرفاً آگاه نیستند، بلکه تأثیرگذار و دستگیر انسان‌ها نیز هستند.

وی برای توضیح این معنا، به نمونه‌ای از تجربه‌های نقل‌شده در برنامه «زندگی پس از زندگی» اشاره کرد که در آن، شهیدی با یادآوری وفای به عهد، سبب بیداری معنوی و بازگشت فردی به نماز و تعهد دینی شده بود. رضایی این نمونه را شاهدی بر نقش فعال شهدا در هدایت انسان‌ها دانست.

نامبرده در ادامه با هشدار نسبت به خطر انفعال اجتماعی، اظهار داشت: جامعه‌ای که اعضای آن نسبت به پیرامون خود بی‌تفاوت باشند و در برابر تحولات فرهنگی و اعتقادی نقش فعالی ایفا نکنند، محکوم به شکست و زوال است.

وی با اشاره به مثال تاریخی دیوار چین، خاطرنشان کرد که تمرکز صرف بر جنگ سخت و غفلت از جنگ نرم می‌تواند یک تمدن را از درون فرو بپاشد. به گفته او، اگر جامعه‌ای در جنگ نرم شکست بخورد، بدون تردید در جنگ سخت نیز تاب مقاومت نخواهد داشت و در این میدان، انسان‌های فعال، علما و شهدا نقش اصلی را در صیانت از هویت دینی و فرهنگی ایفا می‌کنند.

برادر شهید خلیل‌الله رضایی سپس به بیان ویژگی‌های شخصیتی و سبک زندگی این شهید بزرگوار پرداخت و او را نمونه‌ای روشن از یک انسان فعال و مسئول معرفی کرد. وی گفت شهید خلیل‌الله رضایی با وجود محدودیت‌های فراوان معیشتی و شغلی، هرگز از دغدغه‌های فرهنگی و دینی خود غافل نشد و همواره تلاش می‌کرد در حد توان و امکانات خویش در مسیر خدمت به دین گام بردارد. او در کنار فعالیت‌های کاری مانند کیف‌دوزی، خیاطی و کار در کارخانه، به‌ طور جدی در کلاس‌های قرآن، اخلاق و معارف دینی شرکت می‌کرد و از محضر اساتید برجسته‌ای بهره‌مند می‌شد.

دکتر رضایی افزود که این شهید در حوزه آموزش قرآن، به ‌ویژه در زمینه صوت، لحن و تجوید، مهارت بالایی داشت و در مناطق مختلف از جمله کابل و غزنی شاگردان بسیاری را تربیت کرد. به گفته او، حضور فعال شهید خلیل‌الله رضایی در محافل قرآنی و فرهنگی موجب شد هزاران نفر به ‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم تحت تأثیر فعالیت‌های او قرار گیرند و بسیاری از قاریان و فعالان قرآنی امروز آن مناطق، از شاگردان یا متأثران از تلاش‌های او باشند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، به تأثیر عمیق شهید خلیل‌الله رضایی در محیط خانواده اشاره کرد و گفت گرایش اعضای خانواده به قرآن، طلبگی و سبک زندگی دینی، نتیجه مستقیم رفتار، اخلاق و اهتمام این شهید به انس با قرآن و مسجد بوده است.

او تأکید کرد که پخش مداوم صوت قرآن در خانه، انس با مسجد و توجه به تربیت دینی، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری شخصیت فرزندان دارد و بسیاری از آسیب‌های فرهنگی و اخلاقی امروز، ریشه در فاصله گرفتن خانواده‌ها از این سبک زندگی دارد.

دکتر رضایی با بیان اینکه آشنایی کودکان و جوانان با مسجد می‌تواند آنان را از بسیاری از آسیب‌های فکری و اخلاقی دوران معاصر مصون بدارد، تصریح کرد که سبک زندگی شهدا الگویی عملی و کارآمد برای خانواده‌هاست.

وی با اشاره به تشییع پرشور پیکر شهید خلیل‌الله رضایی در غزنی پس از سال‌ها عدم حضور وی در این شهر، مشارکت گسترده مردم را نشانه ماندگاری اثر و برکت فعالیت‌های فرهنگی این شهید دانست و ابراز امیدواری کرد که همگان با تأسی به راه شهدا، بتوانند در مسیر انجام وظایف دینی و اجتماعی خود ثابت‌قدم بمانند و از انفعال و بی‌تفاوتی در برابر مسائل جامعه پرهیز کنند.

در این مراسم، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سیدحسن موسوی، مسئول دفتر مرکز تبیان در قم، با گرامی‌داشت یاد و خاطره شهدا، اظهار داشت که شهدا و خون پاک آنان چراغ راه زندگی ما هستند و به برکت خون شهیدان است که دین مبین اسلام زنده نگه داشته شده است.

وی تأکید کرد فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی مرکز تبیان که بر پایه دین، مذهب و قرآن استوار است، به برکت خون همین شهدا روز به روز گسترش یافته و تقویت شده است. دکتر موسوی با اشاره به فاجعه هفتم جدی سال ۱۳۹۶ گفت که پیش از آن حادثه، مرکز تبیان تنها سه دفتر در افغانستان و یک دفتر در ایران داشت، اما امروز فعالیت‌ها و دفاتر این مرکز چندین برابر شده. وی این توسعه را نتیجه مستقیم ایثار و فداکاری شهدا دانست.

مسئول دفتر مرکز تبیان در قم با خطاب قرار دادن دانشجویان و حاضران در مجلس و همچنین مخاطبانی که از طریق رسانه‌ها سخنان را دنبال می‌کنند، از آنان دعوت کرد در این مسیر گام بردارند و پاسدار خون شهدا باشند.

وی افزود: شهدای مرکز تبیان هیچ‌گاه به دنبال مال، مقام یا منافع دنیوی نبودند، بلکه همگی در راه دین، مذهب و مکتب حرکت می‌کردند و خود را برای این مسیر آماده ساخته بودند. به گفته او، این شهدا از میان اساتید دانشگاه، اساتید حوزه، طلاب، دانشجویان و خبرنگاران بودند که همگی به خاطر دین و باورهای دینی و فرهنگی خود به شهادت رسیدند و نام و راه آنان برای همیشه الهام‌بخش جامعه فرهنگی و دینی باقی خواهد ماند.

حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سید زکی موسوی، معاون و مسئول روابط عمومی دفتر نمایندگی مرکز فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی تبیان در شهر مقدس قم نیز در این مراسم با بیان سخنانی به تبیین جایگاه والای شهدا و تحلیل ریشه‌های تاریخی تقابل جبهه حق و باطل پرداخت.

وی با اشاره به برخی ویژگی‌های برجسته شهدا اظهار داشت که بر اساس روایات اسلامی، خداوند متعال به هر شهید این کرامت را عطا کرده است که در روز قیامت بتواند هفتاد نفر را شفاعت کند و این مقامی استثنایی است که نصیب بندگان خاص الهی می‌شود. او ابراز امیدواری کرد که حاضران نیز مشمول شفاعت شهدا قرار گیرند.

دکتر موسوی در ادامه افزود: یکی دیگر از ویژگی‌های بزرگ شهدا این است که به تصریح روایات اهل‌ بیت علیهم‌السلام، با ریختن اولین قطره خون شهید بر زمین، تمامی گناهان او بخشیده می‌شود؛ هرچند حق‌الناس استثناست، اما از نظر الهی شهید به پاکی و طهارت کامل می‌رسد. وی با طرح این پرسش که شهدا چگونه به چنین مقام بلندی دست می‌یابند، تأکید کرد که این جایگاه نتیجه انتخاب آگاهانه آنان و ایستادن در مسیر حق در طول زندگی است.

معاون دفتر مرکز تبیان در قم با نگاهی تاریخی به سرگذشت بشر، خاطرنشان کرد که از ابتدای آفرینش انسان، همواره دو جبهه حق و باطل در برابر یکدیگر قرار داشته‌اند و این تقابل از همان آغاز خلقت حضرت آدم علیه‌السلام شکل گرفته است.

وی به ماجرای اعتراض برخی ملائکه و نیز نافرمانی ابلیس اشاره کرد و گفت: شیطان، که موجودی عادی نبود و بنابر برخی روایات از مستجاب‌الدعوه‌ها به شمار می‌رفت، از همان ابتدا در برابر فرمان الهی ایستاد و پس از رانده شدن از درگاه خداوند، قسم خورد که بندگان الهی را گمراه کند، مگر بندگان مخلص را. به گفته او، این دشمنی ریشه‌دار تا امروز ادامه یافته و در طول تاریخ، همواره خود را به اشکال گوناگون نشان داده است.

دکتر موسوی با اشاره به نمونه‌های تاریخی، از درگیری میان هابیل و قابیل، اختلافات فرزندان حضرت یعقوب علیه‌السلام و ماجرای حضرت یوسف علیه‌السلام یاد کرد و گفت حتی در میان فرزندان پیامبران الهی نیز این تقابل حق و باطل وجود داشته است. وی تأکید کرد دشمنان جبهه حق هیچ‌گاه آرام ننشسته‌اند و همواره تلاش کرده‌اند با استفاده از ابزارهای مختلف، به‌ ویژه جنگ نرم، این جبهه را تضعیف و نابود کنند.

وی در ادامه سخنان خود به شرایط معاصر و وضعیت افغانستان پرداخت و اظهار داشت: زمانی که دشمنان اسلام مشاهده کردند توان مقابله مستقیم با جبهه حق را ندارند، تلاش کردند با طراحی نقشه‌های پیچیده، جامعه مسلمان افغانستان را از درون تضعیف کنند. یکی از مهم‌ترین این نقشه‌ها، ایجاد اختلاف میان برادران شیعه و اهل سنت بود.

به گفته او، دشمن ابتدا با انجام انفجارها در مناطق شیعه‌نشین و نسبت دادن آن به اهل سنت تلاش کرد آتش اختلاف را شعله‌ور سازد، اما با هوشیاری مردم، این توطئه ناکام ماند. پس از آن نیز انفجارهایی در مناطق اهل سنت انجام شد و تلاش شد این اقدامات به شیعیان نسبت داده شود، اما این نقشه نیز به دلیل آگاهی عمومی به نتیجه نرسید.

معاون دفتر مرکز تبیان در قم افزود: هنگامی که دشمن از ایجاد اختلاف میان شیعه و سنی ناامید شد، به دنبال ایجاد تفرقه در درون جامعه تشیع برآمد. در همین راستا، حمله تروریستی به دفتر مرکزی مرکز فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی تبیان در کابل انجام شد و سپس در فضای رسانه‌ای و مجازی تلاش کردند این مرکز را به‌ عنوان محلی برای فعالیت‌های انحرافی یا وابسته معرفی کنند تا میان خود شیعیان اختلاف ایجاد شود.

وی تأکید کرد که این ادعاها در حالی مطرح می‌شد که در عمل، مراکز مختلف دینی، فرهنگی و آموزشی شیعه، از مساجد و مدارس گرفته تا کلاس‌های قرآنی و فرهنگی، یکی پس از دیگری هدف حملات قرار می‌گرفتند و این نشان می‌داد هدف اصلی دشمن، اصل هویت دینی و وحدت جامعه مسلمان افغانستان است.

دکتر موسوی با اشاره به شدت انفجار در دفتر مرکز تبیان در کابل، گفت: حجم تخریب به حدی بود که پیکر برخی از شهدا از خانه‌های اطراف جمع‌آوری شد و این فاجعه عمق کینه و دشمنی عاملان آن را آشکار ساخت. وی تأکید کرد که شهدای این حادثه نه سلاحی در دست داشتند و نه هدف سیاسی یا نظامی خاصی را دنبال می‌کردند، بلکه تنها برای آشنایی بیشتر با معارف اهل‌ بیت علیهم‌السلام و افزایش آگاهی دینی خود در این جلسات حضور یافته بودند و همین حضور آگاهانه در جبهه حق، دشمن را به هراس انداخته بود.

وی با تأکید بر این نکته که شهادت پایان راه نیست، بلکه آغاز حیات جاودانه است، خطاب به حاضران گفت شهدا جایگاه خود را در جبهه حق تثبیت کردند، اما این پرسش اساسی برای همه ما باقی است که امروز در کدام جبهه ایستاده‌ایم.

دکتر موسوی تصریح کرد هر انسان مؤمنی باید پیش از پایان عمر، تکلیف خود را با جبهه حق و باطل روشن کند و اگر کسی احساس می‌کند در مسیر باطل قرار گرفته، باید شجاعانه مسیر خود را اصلاح نماید.

دکتر موسوی با اشاره به نقش مرکز تبیان در بیدارگری عمومی، گفت: این مجموعه با وجود همه کاستی‌ها و نواقص احتمالی، با شعار حرکت در مسیر حق فعالیت می‌کند. وی از همه خواهران و برادران خواست اگر نقد و ایرادی می‌بینند، با نیت اصلاح و از سر دلسوزی آن را بیان کنند.

وی همچنین بر وظیفه سنگین خواهران در پاسداری از حجاب و ترویج ارزش‌های اسلامی در جامعه تأکید کرد و گفت: در شرایطی که بی‌حجابی و بی‌توجهی به ارزش‌ها فریاد می‌زند، حضور آگاهانه و مسئولانه مؤمنان، به‌ ویژه بانوان، نقشی تعیین‌کننده در صیانت از هویت دینی جامعه دارد.

در بخشی از این مراسم، کلیپی از رویداد تروریستی حمله به دفاتر مرکزی مرکز تبیان و خبرگزاری آوا در کابل به نمایش درآمد.