خبرگزاری صدای افغان(آوا) ـ کابل: همزمان با چهارمین روز ارتحال حضرت آیت‌الله العظمی شیخ محمد اسحاق فیاض(ره)، کارشناسان دینی و سیاسی در برنامه این هفته «گفتمان سازندگی» مرکز فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی تبیان افغانستان در کابل، روز یکشنبه ۱۷ جوزای ۱۴۰۵ خورشیدی، پیرامون ابعاد شخصیتی، علمی و آثار ماندگار این مرجع بزرگ جهان تشیع به بحث و بررسی پرداختند.

حجت‌الاسلام والمسلمین سید محسن حسینی بلخی، آگاه مسائل سیاسی و دینی، در این نشست با اشاره به جایگاه علما در اندیشه اسلامی گفت: پس از انبیای الهی و ائمه معصومین(ع)، خداوند متعال علما را میراث‌داران آنان قرار داده است. از منظر قرآن کریم، علما جایگاهی بسیار مهم و اساسی دارند و مسئولیت ترویج معارف دینی و هدایت جامعه بشری بر عهده آنان گذاشته شده است.

وی افزود: در جامعه تشیع، وظایف بسیار خطیری بر دوش علما قرار دارد و هر یک از زعما و علمای شیعه در طول تاریخ همچون چراغی فروزان در برابر تاریکی‌ها درخشیده‌اند و مسیر هدایت را برای امت اسلامی روشن ساخته‌اند. آیت‌الله العظمی فیاض(ره) نیز یکی از این چهره‌های درخشان و نورانی بود که عمر پربرکت خود را در خدمت اسلام، انسانیت و جامعه بشری سپری کرد. 

حسینی بلخی با اشاره به ابعاد مختلف شخصیت علمی و اجتماعی این مرجع فقید خاطرنشان کرد: آیت‌الله فیاض(ره) در حوزه‌های مختلف فقهی، اصولی، اجتماعی و اقتصادی صاحب‌نظر بود و دیدگاه‌های نوآورانه‌ای ارائه کرد. وی در کنار فعالیت‌های علمی و فرهنگی، همواره حامی ایتام، نیازمندان و اقشار محروم جامعه بود و از طریق نهادهای خیریه به خدمت‌رسانی می‌پرداخت.

وی همچنین تصریح کرد: آیت‌الله فیاض(ره) بر تعامل و گفت‌وگو با امارت اسلامی تأکید داشت و راه‌حل بسیاری از مشکلات افغانستان را در تقویت وحدت و همدلی میان مردم این کشور می‌دانست.

این آگاه مسائل دینی و سیاسی با انتقاد از کم‌توجهی به جایگاه این مرجع بزرگ در دوران حیاتش اظهار داشت: متأسفانه آیت‌الله فیاض را پس از رحلتش بیشتر شناختیم و حتی بسیاری از بزرگان ما نیز آن‌گونه که شایسته بود، با ابعاد شخصیتی و علمی ایشان آشنا نبودند. پس از آخوند خراسانی، وی یکی از برجسته‌ترین شخصیت‌های جهان اسلام برخاسته از افغانستان بود که جایگاهی فراتر از مرزهای جغرافیایی، قومی و حتی دینی داشت.

حسینی بلخی در بخش دیگری از سخنان خود به مناسبت روز مباهله گفت: پس از پیامبر اکرم(ص)، همه علما و زعمای اسلامی در مسیر مباهله حرکت کرده‌اند. حادثه عظیم مباهله نقطه عطفی در تاریخ اسلام به شمار می‌رود. روز مباهله تثبیت‌کننده جایگاه اهل‌بیت(ع)، غدیر تثبیت‌کننده ولایت و آیه تطهیر نیز تأییدکننده عصمت اهل‌بیت(ع) است. از این‌رو باید این عظمت‌ها را حفظ کرده و جامعه را بیش از پیش به آموزه‌های قرآنی دعوت کنیم.

در ادامه این نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر سید علی هاشمی، آگاه امور دینی، با اشاره به جایگاه علمی آیت‌الله فیاض(ره) گفت: شخصیت‌های بزرگ تاریخ معمولاً در زمان حیات خود آن‌گونه که شایسته است شناخته نمی‌شوند؛ به‌ویژه کسانی که صاحب اندیشه و نظریه هستند.

وی با تشریح جایگاه آیت‌الله فیاض در مکتب اصولی شیعه افزود: پس از دوران غیبت امام زمان(عج)، دو جریان مهم فکری یعنی اخباری‌گری و اصول‌گرایی در جامعه شیعی شکل گرفت. در مکتب اخباری‌گری نقش عقل کمرنگ شد، اما در مکتب اصولی، عقل به‌عنوان یکی از منابع مهم استنباط مورد توجه قرار گرفت و آیت‌الله فیاض از جمله اندیشمندان برجسته این جریان به شمار می‌رفت.

هاشمی تصریح کرد: آیت‌الله فیاض در بحث ولایت فقیه، با رویکردی عقلانی به تبیین این نظریه می‌پرداخت و معتقد بود که می‌توان بدون اتکای صرف به روایات و احادیث، از مسیر استدلال عقلی نیز به ضرورت ولایت فقیه رسید. از نگاه ایشان، نظام ولایت فقیه یک نظام عقلانی، انسانی و مبتنی بر محوریت اهل‌بیت(ع) است. 

وی تأکید کرد: محدود ساختن چنین شخصیت جهانی به چارچوب‌های قومی، منطقه‌ای یا جغرافیایی، ناشی از تعصب، کوتاه‌نگری و ناآگاهی است. آیت‌الله فیاض متعلق به تمام جهان اسلام و جامعه بشری است و باید از آثار ارزشمند علمی و فکری ایشان در حوزه‌های مختلف بهره‌برداری شود.

این شخصیت علمی در پایان از علما، نخبگان، دانشگاهیان، رسانه‌ها و فعالان فرهنگی خواست تا برای معرفی هرچه بیشتر آثار و اندیشه‌های این مرجع برجسته جهان تشیع تلاش کنند و زمینه بهره‌گیری نسل‌های آینده از میراث علمی و فکری وی را فراهم سازند.