- تاریخ انتشار : پنجشنبه 16 آوریل 2026 - 6:19
- کد خبر : 1744 چاپ خبر
تبیین راهبرد علمی و تمدنساز امام صادق (ع)؛ تأکید بر صبر راهبردی و کادرسازی فکری در جامعه اسلامی
آگاهان امور دینی و مذهبی در گفتمان هفتگی تبیین در مشهد مقدس با اشاره به سیره امام صادق علیهالسلام، راهبرد آن امام همام را مبتنی بر «انقلاب علمی، کادرسازی اعتقادی و صبر راهبردی» عنوان کرده و تأکید کردند که این رویکرد نقش اساسی در تقویت بنیانهای فکری و تمدنی جامعه اسلامی داشته است.
خبرگزاری صدای افغان_مشهد مقدس: خانم حمیده مرادی، مربی در بخش قرآنی و مدرس در حوزه تربیت مربی آمادگی، در اظهاراتی به بررسی سیره و راهبرد امام صادق علیهالسلام در دوره گذار از حکومت بنیامیه به بنیعباس پرداخت.
وی اظهار داشت که امام صادق علیهالسلام در دورهای که بنیامیه در حال سقوط و بنیعباس در مسیر تثبیت قدرت بودند، بهجای قیام مسلحانه، راهبرد «انقلاب علمی و کادرسازی اعتقادی» را در پیش گرفتند.
به گفته وی، مهمترین محور این راهبرد، تقیه و دوری از درگیری مستقیم بود؛ زیرا به باور ایشان، جریانهای حاکم در آن زمان در پی استفاده ابزاری از نام اهلبیت علیهمالسلام بودند و جامعه نیز از نظر فکری برای استقرار حکومت الهی آمادگی کامل نداشت.
این مدرس قرآنی افزود: امام صادق علیهالسلام با تربیت هزاران شاگرد در حوزههای مختلف علمی، یک جریان منسجم و سازمانیافته فکری ایجاد کردند که آثار آن در فقه، حدیث، کلام و حتی برخی علوم طبیعی مانند شیمی و نجوم قابل مشاهده است.
وی تأکید کرد که این حرکت علمی باعث شد مکتب اهلبیت علیهمالسلام از یک جریان محدود به یک جریان اثرگذار در تمدن اسلامی تبدیل شود و نقش مهمی در تثبیت و تدوین فقه جعفری ایفا کند، بهگونهای که بخش عمده احادیث و احکام شیعه از امام صادق علیهالسلام نقل شده است.
خانم مرادی همچنین در ادامه سخنان خود تصریح کرد که در سیره امام صادق علیهالسلام ترکیبی از صبر راهبردی، قدرتسازی علمی و کنش غیرمستقیم دیده میشود که منجر به ایجاد نفوذ پایدار فکری در جامعه اسلامی شده است.
وی افزود: «صبر فعال» در سیره امام صادق علیهالسلام به معنای کنش دفاعی محکم برای حفظ اراده ملی در برابر جنگ ترکیبی و فشارهای اقتصادی است و میتواند در شرایط امروز نیز بهعنوان یک الگو مورد توجه قرار گیرد.
به گفته وی، این رویکرد با تأکید بر تقویت زیرساختهای علمی، فرهنگی و رسانهای، در بلندمدت میتواند زمینهساز ایجاد قدرت پایدار و جلوگیری از فرسایش توان جامعه اسلامی شود.
خانم زهرای یعقوبی، طلبه حوزه علمیه مشهد، اظهار داشت: مذهب به معنای راه و روش فکری و اعتقادی است که فرد آن را پذیرفته و بر اساس آن عمل میکند، و مذهب جعفری همان راه و روش فکری و اعتقادی امام جعفر صادق علیهالسلام است که پیروان آن موظف به عمل به آن هستند.
این طلبه حوزه علمیه افزود: مذهب جعفری دارای ویژگیهایی است که از مهمترین آنها میتوان به عقلگرایی اشاره کرد؛ بهگونهای که این مکتب بر پایه گفتوگو، پاسخ علمی به شبهات و مواجهه منطقی با مسائل فکری استوار است.
وی ادامه داد: دوری از جمود فکری از دیگر ویژگیهای مذهب جعفری است، به این معنا که این مکتب با توجه به شرایط زمانی و مکانی، پاسخهای علمی و بهروز ارائه میدهد. همچنین جامعیت این مذهب سبب شده است که تنها به عبادات محدود نبوده و ابعاد مختلف زندگی از جمله خانواده، اقتصاد، اجتماع و حقوق را در بر بگیرد.
خانم یعقوبی تأکید کرد که در مکتب جعفری، دین از سیاست، جامعه و زندگی جدا نیست و این مکتب نگاه جامع به تمام ابعاد حیات انسانی دارد.
وی در ادامه با اشاره به دوران زندگی امام جعفر صادق علیهالسلام گفت: آن حضرت در دورهای زندگی میکردند که جامعه اسلامی با بحرانهای سیاسی، فکری و فرهنگی مواجه بود؛ از جمله ضعف حکومت بنیامیه و تثبیت بنیعباس، و همچنین گسترش جریانهای فکری مختلف مانند مرجئه و خوارج که زمینه برداشتهای انحرافی از دین را فراهم کرده بود.
این طلبه حوزه علمیه افزود: در آن زمان، نیاز شدید جامعه به معارف اصیل دینی وجود داشت و امام صادق علیهالسلام با تمرکز بر ساختن زیرساختهای فکری، به مبارزه علمی و عقلانی با انحرافات پرداختند.
به گفته وی، شیوه مواجهه امام صادق علیهالسلام مبتنی بر علم، منطق و برهان بود و پاسخ به شبهات با آرامش، متانت و نقد منصفانه انجام میگرفت که این امر تعادل میان علم و مبارزه فکری را نشان میدهد.
خانم یعقوبی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شرایط کنونی جهان اسلام اظهار داشت: امروز نیز جنگ فکری در قالب جنگ رسانهای، تولید محتوا و نبرد شبکهای جریان دارد و مقابله با آن نیازمند ورود علمی و آگاهانه است؛ زیرا بدون علم، حضور در این میدان منجر به شکست خواهد شد.
وی همچنین با تأکید بر ضرورت وحدت در جهان اسلام گفت: مسلمانان برای حفظ عزت و عبور از بحرانها نیازمند وحدت هستند؛ وحدتی که بر پایه مشترکات و احترام به تفاوتها شکل گرفته و همه امت اسلامی را در یک صف در برابر دشمنان قرار دهد.
این طلبه حوزه علمیه افزود: الگوی وحدت در جهان اسلام قرآن کریم، پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلم و سیره اهلبیت علیهمالسلام است و آیه «واعتصموا بحبل الله جمیعاً و لا تفرقوا» بر ضرورت همبستگی امت اسلامی تأکید دارد.
وی در پایان تأکید کرد: سیره امام جعفر صادق علیهالسلام نمونهای از مدیریت هوشمندانه در حفظ وحدت و تقویت بنیه فکری جامعه اسلامی است و پایههای وحدت بر تکیه بر مشترکات، احترام به تفاوتها، شناخت دشمن مشترک و حفظ برادری استوار است.