خبرگزاری صدای افغان(آوا)-قم: نشست گفتمان راه تعالی مرکز تبیان قم با موضوع «حجاب و مسئولیت اجتماعی زنان از نگاه حضرت زهرا (س)» در دفتر نمایندگی این مرکز برگزار شد.

در این نشست حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالمومن امینی به تشریح مبانی فقهی وجوب حجاب و مسئولیت اجتماعی زنان پرداخت و جایگاه زنان در جامعه اسلامی را با استناد به قرآن و روایات تبیین کرد.

وی در ابتدا به حدیث امام صادق (ع) اشاره کرد که نشان می‌دهد زنان آزاده و حره در جامعه اسلامی دارای حرمت و احترام ویژه‌ای هستند و این حرمت باید حفظ شود. یکی از مهم‌ترین شئونات حفظ حرمت زنان، رعایت پوشش و حجاب اسلامی است، چرا که این موضوع از متون دینی برای زنان آزاده لحاظ شده و ارزش و جایگاه آنان را در جامعه تضمین می‌کند.

حجت‌الاسلام امینی افزود که حضور زن در جامعه باید با حفظ حجاب و شئونات اسلامی همراه باشد و از ایجاد مفسده پرهیز کند. روایات متعددی حرمت نگاه و وجوب پوشش را به دلیل جلوگیری از مفسده اجتماعی بیان کرده‌اند و بر اساس فتاوای فقها، زن مسلمان می‌تواند در عرصه‌های مختلف سیاسی، فرهنگی و اجتماعی حضور داشته باشد، مشروط بر آنکه این حضور موجب ایجاد فساد یا مفسده نباشد. بنابراین بی‌حجابی که مفسده اجتماعی ایجاد می‌کند، باید توسط حکومت اسلامی مدیریت شود و جلوگیری از آن یکی از وظایف حکومت است.

وی تاکید کرد که وظیفه حکومت اسلامی محدود به پوشش نیست، بلکه شامل هر گونه اقدام مفسده‌آفرین در جامعه می‌شود و دفع مفسده از جامعه جزو وظایف اصلی حکومت اسلامی است.

امینی در ادامه به تحلیل مفهومی حجاب پرداخت و اظهار داشت که حجاب مطابق فطرت و مسلمات ادیان الهی است و به معنای پوششی است که زن را از دید نامحرم حفظ و صیانت می‌کند.

وی به آیات متعددی از جمله آیه ۴۶ سوره اعراف، آیه ۵۳ سوره احزاب، آیه ۵ سوره فصلت و آیه ۵۱ سوره شوری اشاره کرد و افزود که الفاظ «خمار» و «جلباب» در قرآن دلالت بر پوشش زنان دارد و آیه ۳۱ سوره نور نیز به همین موضوع تصریح می‌کند.

به گفته امینی، حجاب تنها یک حکم عبادی نیست بلکه از منظر اجتماعی نیز تضمین‌کننده احترام و حرمت زن در جامعه اسلامی است. وی همچنین به آیه ۶۲ سوره نور استناد کرد که حضور زنان در امور جمعی و اجتماعی مشروع است و مومنان راستین، چه مرد و چه زن، باید در امور مهم اجتماعی مشارکت داشته باشند.

وی تصریح کرد که از نظر هویت و شخصیت ذاتی، زن و مرد در اسلام هیچ تفاوتی ندارند و تفاوت‌های اعتباری در احکام و مقررات به معنای برتری یکی بر دیگری نیست، بلکه دو جنس با ویژگی‌های خود در مسیر الهی حرکت می‌کنند.

امینی در ادامه به رویکردهای مختلف نسبت به حضور زنان در جامعه اشاره کرد. رویکرد اول، سنتی است که زن را موجودی صرفاً در حوزه خصوصی می‌داند و نقش اجتماعی برای او قائل نیست. رویکرد دوم، افراطی است که حضور بی‌قید و شرط زنان در سطوح مختلف اجتماعی و سیاسی را ترویج می‌کند. رویکرد سوم، که سیره حضرت زهرا (س) نمایانگر آن است، زن را موجودی ارزشمند می‌داند که با رعایت ضوابط اسلامی می‌تواند نقش فعال و اثرگذار در جامعه ایفا کند.

وی افزود که گرایش به الگو و پیروی از مد نیاز بشر است و حضرت زهرا (س) در این زمینه الگوی فعال و جامع است. به گفته امینی، فدک برای حضرت زهرا (س) به عنوان یک ثروت ارزشمند نبود، بلکه حق ربوده شده‌ای بود که باید احیا می‌شد. ایشان با حضور در مسجد مدینه و ایراد خطبه، در کمال شجاعت حق خود را طلب کرد و به عنوان رکن قوی سیاسی جامعه، نقش تعیین‌کننده‌ای در تشخیص حق از باطل و هدایت جامعه داشت.

امینی به روش‌های مبارزاتی حضرت زهرا (س) در مواجهه با انحرافات اشاره کرد که شامل حضور در مجلس زنان مدینه برای تبیین مساله ولایت، حضور در خانه‌های مهاجر و انصار در طول چهل شبانه روز برای احیای افکار عمومی، استفاده از تاکتیک گریه به عنوان حربه سیاسی در مکان‌های خاص، اعتصاب و سکوت سیاسی برای گرفتن اعتراف از خلیفه، اعمال سیاست کوبنده و وصیت‌نامه جهت بیداری افکار عمومی و پاسخ به سوالات و دغدغه‌های زنان بود.

وی افزود که این رفتارها نشان می‌دهد حضور زن در جامعه، حتی در سطوح حساس سیاسی، با رعایت شئونات اسلامی نه تنها اشکالی ندارد، بلکه یک ضرورت دینی و اجتماعی است.

حجت‌الاسلام امینی در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد که الگوی حضرت زهرا (س) نشان می‌دهد زنان می‌توانند با رعایت ضوابط دینی و اخلاقی، نقش فعال و اثرگذار در جامعه داشته باشند و در عین حال حرمت و کرامت آنان حفظ شود. حجاب و مسئولیت اجتماعی، با هم مسیر تحقق تعادل میان نقش زن در جامعه و احترام به شخصیت ذاتی او را فراهم می‌کند و تضمین‌کننده امنیت اخلاقی و اجتماعی جامعه اسلامی است.

در ادامه، حجت‌الاسلام والمسلمین سید مجتبی عالمزاده طی سخنانی تاکید کرد که بررسی سیره عملی حضرت زهرا (س) و رفتارهای ایشان، برای زنان مسلمان به عنوان الگو امری ضروری است.

وی گفت، مباحث اخلاقی و رفتاری حضرت زهرا (س) باید در جامعه مطرح شود و نشر و آموزش آن، آموزه‌ای فاطمی و بسیار ضروری برای جامعه اسلامی، به‌ ویژه زنان، است.

عالمزاده افزود که امام زمان (عج) نیز درباره حضرت زهرا (س) فرموده‌اند: «و لی فی ابنته رسول‌الله اسوه حسنه»، یعنی کسی که قرار است جهان را بهترین وجه اداره کند، حضرت زهرا (س) را به عنوان الگوی نیکو معرفی می‌کند. از این رو، وقتی برای حجت خداوند حضرت زهرا (س) اسوه است، رفتار و کردار ایشان برای جامعه، به ویژه زنان، الگوی مسلم و سازنده است.

وی سپس به موضوع حجاب پرداخت و خاطرنشان کرد که این موضوع امروز تحت تاثیر تهاجم فرهنگی و شبهات فضای مجازی با چالش مواجه شده است.

عالمزاده گفت، زن مسلمان برای حضور موفق در جامعه و ایفای مسئولیت اجتماعی و تربیتی خود بعد از خانواده، نماد حجاب است. حجاب در قرآن کریم و سیره عملی حضرت زهرا (س) جایگاه ویژه‌ای دارد و پیش از بیان آیات، به دو نمونه از سیره حضرت اشاره کرد: زمانی که مرد نابینا وارد منزل شد، حضرت زهرا (س) خود را کنار کشید و با دقت، حضور و بوی خود را کنترل کرد تا عفت و حجاب رعایت شود.

وی افزود: نمونه دیگر زمانی بود که حضرت در جمع اصحاب پرسیدند چه چیزی برای زنان بهتر است و پاسخ دادند که بهترین چیز برای زن این است که هیچ مرد نامحرمی او را نبیند و او نیز مرد نامحرم را نبیند. عالمزاده توضیح داد که منظور، دیدن بدون حجاب و بدون رعایت عفت است، نه اجتناب کامل از حضور در جامعه. این رفتار نشان می‌دهد که حضرت زهرا (س) زن خانه‌دار ساده‌ای نبوده، بلکه با رعایت عفت و حجاب، در جامعه اسلامی الگو است.

عالمزاده گفت که حجاب تنها پوشش ظاهری نیست، بلکه همراستا با پاک‌دامنی و عفت باطن است و اگر زن با حفظ این دو، وارد جامعه شود، همانند حضرت زهرا (س) الگویی برای دیگران خواهد بود.

عالمزاده تأکید کرد که حضرت زهرا (س) در مواقع حساس، برای دفاع از دین و جلوگیری از انحراف جامعه، حضور فعال در صحنه‌های اجتماعی و سیاسی داشتند. از جمله ورود به مسجد برای دفاع از ولایت، مقابله با هجمه‌ها و غصب حقوق، تلاش برای بازگرداندن امام علی (ع) و ایراد خطبه فدکیه به عنوان دفاع مستدل از حق، همگی نمونه‌هایی از نقش زن در دفاع از ارزش‌های دینی و حفظ اساس دین هستند، و این حضور با رعایت حجاب، عفت و حیا همراه بود.

حجت‌الاسلام عالمزاده سپس به اهمیت رعایت تعادل بین نقش زن در خانواده و جامعه اشاره کرد و گفت که امروزه حضور افراطی زنان در عرصه‌های اجتماعی و کاری باعث کم‌رنگ شدن نقش تربیتی و تربیت فرزندان در خانواده شده است.

به گفته وی، زن مسلمان وقتی در خانواده موفق باشد و فرزند صالح و عالم تحویل جامعه دهد، تأثیر خود را در جامعه اعمال می‌کند. وی افزود که رعایت حجاب و حیای زن، همانطور که در قرآن کریم و روایات متعدد آمده است، سبب اثرگذاری مثبت در جامعه و حفظ کرامت و امنیت اخلاقی زنان است.

وی با استناد به روایت حضرت امیر (ع) گفت: «الحیا مفتاح کل خیر»؛ یعنی حیا کلید هر خیر و بازدارنده از کارهای ناپسند است و حضرت زهرا (س) خود نمونه بارز این حیای فعال و سازنده بود.

عالمزاده تأکید کرد که حضور زن مسلمان در جامعه، مخصوصاً در شرایط حساس، تنها زمانی مفید و اثرگذار است که با رعایت حجاب، حیا، عفت و دانش همراه باشد. حضور جاهلانه یا بدون رعایت آموزه‌های دینی، نه تنها مفید نیست، بلکه می‌تواند آسیب‌زا و مضر باشد. بنابراین، زن مسلمان با حفظ حجاب، رعایت عفت و حضور آگاهانه و به موقع در عرصه‌های اجتماعی، می‌تواند نقش الگویی حضرت زهرا (س) را در جامعه پیاده کند و همزمان از خانواده، دین و ارزش‌های اجتماعی حفاظت نماید.