خبرگزاری صدای افغان (آوا) ـ کابل: همزمان با فرا رسیدن ماه محرم‌الحرام و آغاز دهه اول عزاداری سید و سالار شهیدان حضرت امام حسین(علیه السلام)، مراسم شب دوم محرم از سوی دفتر مرکز فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی تبیان افغانستان در مشهد مقدس با حضور جمعی از عاشقان اهل‌بیت عصمت و طهارت علیهم السلام و سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسین جعفری قندوزی، رئیس شورای عالی علمای امامیه افغانستان در حسینیه شهید مصباح(ره) برگزار شد.

در این مراسم حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسین جعفری قندوزی، رئیس شورای عالی علمای امامیه افغانستان با اشاره به جایگاه قیام حضرت اباعبدالله الحسین(ع) در احیای ارزش‌های دینی و انسانی، اظهار داشت که ماه محرم، ماه عدالت‌گستری، مبارزه حق علیه باطل، انسان‌سازی و احیای ارزش‌های الهی است و نهضت عاشورا همچنان به عنوان چراغ هدایت امت اسلامی در برابر ظلم و انحراف عمل می‌کند.

وی در آغاز سخنان خود به موضوع عزاداری برای سیدالشهدا(ع) پرداخت و گفت: برخی افراد نسبت به برگزاری مراسم عزاداری برای امام حسین(ع) پرسش‌هایی مطرح می‌کنند یا آن را مورد انتقاد قرار می‌دهند، در حالی که عزاداری برای سالار شهیدان نه تنها با مبانی اسلامی تعارضی ندارد، بلکه مستند به آیات قرآن کریم، سنت پیامبر اکرم(ص) و سیره اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع) است.

جعفری قندوزی تصریح کرد: ما کسانی را که عزاداری نمی‌کنند یا حال و هوای عزاداری ندارند مورد سرزنش قرار نمی‌دهیم، اما در مقابل نیز نباید کسانی که برای سیدالشهدا(ع) عزاداری می‌کنند، مورد ملامت قرار گیرند یا عمل آنان بدعت و خلاف دین معرفی شود؛ زیرا اصل عزاداری مورد تأیید آموزه‌های اسلامی است.

وی در ادامه با بیان اینکه قرآن کریم اصول کلی احکام را مطرح کرده و تفسیر و تبیین جزئیات آن را بر عهده پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع) گذاشته است، گفت: همان‌گونه که اصل نماز، زکات، حج و سایر فرایض در قرآن آمده اما جزئیات آن در سنت پیامبر(ص) بیان شده است، مسئله عزاداری نیز از همین قاعده مستثنی نیست و شیوه‌های ابراز محبت و اندوه نسبت به اهل‌بیت(ع) در سنت نبوی و روایات اهل‌بیت(ع) تشریح شده است.

عزاداری حسینی از مصادیق شعائر الهی است

رئیس شورای عالی علمای امامیه افغانستان سپس با استناد به آیه شریفه «وَمَن يُعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِن تَقْوَى الْقُلُوبِ» اظهار داشت: درباره مفهوم شعائرالله دیدگاه‌های مختلفی مطرح شده است. برخی آن را به مناسک حج محدود کرده‌اند، اما بسیاری از مفسران و علمای بزرگ جهان اسلام معتقدند که شعائر الهی شامل هر آن چیزی می‌شود که انسان را به خداوند نزدیک سازد.

وی با اشاره به دیدگاه برخی علمای اهل سنت، از جمله صاحب تفسیر جواهر، خاطرنشان کرد: هر عمل، مراسم یا نشانه‌ای که موجب تقرب انسان به خداوند متعال شود، از مصادیق شعائر الهی به شمار می‌رود و بدون تردید مجالس عزاداری حضرت سیدالشهدا(ع) نیز در همین چارچوب قرار می‌گیرد.

جعفری قندوزی افزود: تجربه عینی جامعه نشان می‌دهد که در ماه محرم، مردم بیش از هر زمان دیگری به یاد خدا، احکام دینی، نماز، اخلاق و ارزش‌های اسلامی می‌افتند. حتی افرادی که در طول سال کمتر در برنامه‌های دینی حضور دارند، در این ایام به مساجد، حسینیه‌ها و تکایا روی می‌آورند و همین امر نشان می‌دهد که فرهنگ عاشورا زمینه تقرب انسان به خداوند را فراهم می‌کند.

وی ادامه داد: در ایام محرم، فضای عمومی جامعه نیز تحت تأثیر فرهنگ عاشورا قرار می‌گیرد و بسیاری از افراد ناخودآگاه در رفتارها و تصمیم‌های خود احتیاط بیشتری می‌کنند؛ زیرا ماه محرم یادآور شهادت امام حسین(ع)، اسارت خاندان رسالت و بزرگ‌ترین حماسه تاریخ اسلام است.

نقش محرم در کاهش آسیب‌های اجتماعی و تقویت دینداری

این عالم دینی در بخش دیگری از سخنان خود به آثار اجتماعی مراسم محرم اشاره کرد و گفت: در سال‌های گذشته بارها از مسئولان امنیتی شنیده‌ایم که میزان جرایم و تخلفات اجتماعی در ماه مبارک رمضان و به ویژه دهه نخست محرم کاهش می‌یابد. این مسئله نشان می‌دهد که مجالس حسینی علاوه بر آثار معنوی، نقش مهمی در اصلاح رفتارهای اجتماعی نیز ایفا می‌کنند.

وی افزود: در بسیاری از مناطق شیعه‌نشین افغانستان، حتی در دورافتاده‌ترین روستاها نیز مردم با امکانات اندک، حسینیه‌ها و تکایا را حفظ کرده‌اند و بیرق‌های عزای امام حسین(ع) را برافراشته نگه داشته‌اند. این مسئله بیانگر پیوند عمیق مردم با فرهنگ عاشورا و نقش آن در حفظ هویت دینی جامعه است.

 مودت اهل‌بیت(ع) تنها محبت قلبی نیست

جعفری قندوزی در ادامه با استناد به آیه شریفه «قُل لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى» اظهار داشت: خداوند متعال در این آیه به پیامبر اکرم(ص) دستور می‌دهد که اجر رسالت خویش را مودت نسبت به اهل‌بیت(ع) معرفی کند.

وی با اشاره به روایات متعدد نقل‌شده در منابع معتبر اسلامی درباره شأن نزول این آیه گفت: بر اساس نقل‌های موجود، هنگامی که از پیامبر اکرم(ص) درباره مصداق «قربی» سؤال شد، آن حضرت حضرت علی(ع)، حضرت فاطمه زهرا(س)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) را به عنوان مصادیق آن معرفی کردند.

رئیس شورای عالی علمای امامیه افغانستان تصریح کرد: مودت مفهومی فراتر از محبت صرف دارد. محبت ممکن است تنها یک احساس قلبی باشد، اما مودت علاوه بر محبت، همراهی، پیروی و همدلی عملی را نیز در بر می‌گیرد. از همین رو، کسی که مدعی مودت اهل‌بیت(ع) است، باید در شادی آنان شاد و در اندوه آنان اندوهگین باشد.

وی افزود: بزرگ‌ترین مصیبتی که بر خاندان پیامبر(ص) وارد شد، فاجعه عاشورا بود و طبیعی است که محبان اهل‌بیت(ع) در ایام محرم و صفر با یادآوری این مصیبت عظیم، اندوهگین شوند و مجالس عزاداری برگزار کنند.

 «وَلا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا»؛ یکی از مبانی اصلی قیام عاشورا

جعفری قندوزی در بخش مهم دیگری از سخنان خود به فلسفه قیام عاشورا پرداخت و با استناد به آیه شریفه «وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ» گفت: قرآن کریم مسلمانان را نه تنها از همکاری با ظالمان، بلکه حتی از تمایل و گرایش قلبی به آنان نیز نهی کرده است.

وی توضیح داد: بر اساس این آیه، اگر انسان نسبت به ظلم بی‌تفاوت باشد یا از ستمگران حمایت کند، در پیامدهای ظلم آنان شریک خواهد بود. به همین دلیل، سکوت در برابر ظلم و فساد نیز از نگاه قرآن قابل پذیرش نیست.

رئیس شورای عالی علمای امامیه افغانستان تأکید کرد که یکی از مهم‌ترین مبانی قیام امام حسین(ع) همین اصل قرآنی بوده است. به گفته وی، آن حضرت نمی‌توانست در برابر حاکمیتی که ارزش‌های اسلامی را تحریف کرده و جامعه را به سمت فساد و انحراف سوق می‌داد، سکوت اختیار کند.

وی خاطرنشان کرد: برخی می‌کوشند نهضت عاشورا را صرفاً در چارچوب مسئله بیعت با یزید یا دعوت مردم کوفه تحلیل کنند، در حالی که سخنان خود امام حسین(ع) نشان می‌دهد که هدف اصلی قیام، مبارزه با ظلم، انحراف و فساد حاکم بر جامعه اسلامی بوده است.

 هدف امام حسین(ع) اصلاح امت اسلامی بود

جعفری قندوزی با اشاره به فرمایش مشهور امام حسین(ع) مبنی بر اینکه «من برای اصلاح امت جدم قیام کردم»، اظهار داشت: نهضت عاشورا یک حرکت اصلاحی عظیم بود. امام حسین(ع) نه برای قدرت‌طلبی و نه برای منافع شخصی قیام کرد، بلکه هدف وی احیای ارزش‌های اسلامی، اجرای امر به معروف و نهی از منکر و مقابله با انحرافات گسترده در جامعه بود.

وی افزود: امام حسین(ع) به جای تمرکز بر منکرات جزئی، بزرگ‌ترین منکر زمان خود یعنی حاکمیت ظلم و فساد را هدف قرار داد. هنگامی که ساختارهای ظالمانه اصلاح شوند، بسیاری از مفاسد و نابسامانی‌های اجتماعی نیز از میان خواهند رفت.

 امت اسلامی و ضرورت ایستادگی در برابر ظلم و استکبار

رئیس شورای عالی علمای امامیه افغانستان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تحولات جهان اسلام، نسبت به عادی‌سازی روابط با دشمنان امت اسلامی و بی‌تفاوتی در برابر جنایات رژیم صهیونیستی هشدار داد.

وی اظهار داشت: امروز جهان اسلام با چالش بزرگی مواجه است و برخی حکومت‌ها به جای دفاع از امت اسلامی، در برابر جنایات و تجاوزات دشمنان سکوت اختیار کرده‌اند. در حالی که مکتب عاشورا به مسلمانان می‌آموزد که در برابر ظلم، اشغالگری و سلطه‌طلبی سکوت نکنند.

جعفری قندوزی با اشاره به برخی مواضع مطرح‌شده در جهان اسلام پیرامون درگیری‌های منطقه‌ای، تأکید کرد که فرهنگ عاشورا، فرهنگ بی‌طرفی در برابر حق و باطل نیست؛ بلکه مکتب تشخیص جبهه حق و ایستادگی در برابر ظلم و ستم است.

وی خاطرنشان کرد: اگر امت اسلامی امروز به آموزه‌های عاشورا بازگردد، عزت، استقلال و اقتدار خود را باز خواهد یافت و در برابر قدرت‌های سلطه‌گر و مستکبر با قدرت بیشتری خواهد ایستاد.

عزاداری برای امام حسین(ع) در سیره نبوی

این عالم دینی در بخش پایانی سخنان خود به برخی روایات مربوط به شهادت امام حسین(ع) اشاره کرد و گفت: در روایات متعدد آمده است که پیامبر اکرم(ص) از شهادت امام حسین(ع) خبر داده و نسبت به مصیبت کربلا اظهار اندوه کرده‌اند.

وی با نقل روایاتی درباره آگاهی پیامبر(ص) و حضرت زهرا(س) از واقعه عاشورا افزود: در این روایات، گریه و اندوه بر مصیبت امام حسین(ع) مورد تأیید قرار گرفته و برای عزاداران آن حضرت اجر و پاداش عظیمی بیان شده است.

جعفری قندوزی در پایان از مؤمنان خواست با بهره‌گیری از فرصت ماه محرم، پیوند خود را با قرآن کریم، اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع) و آرمان‌های نهضت عاشورا تقویت کرده و پیام ظلم‌ستیزی، عدالت‌خواهی و آزادگی امام حسین(ع) را در جامعه گسترش دهند.