نهم دلو که می‌رسد، ناخودآگاه ذهن‌ها به سمت مزارشریف و مردی می‌رود که ۳۱ سال پیش در چنین روزی از ما گرفته شد.
شهید سید علی‌اکبر مصباح مزاری، برای کسانی که او را می‌شناختند، فقط یک فرمانده یا یک عالم دینی نبود؛ او تکیه‌گاه مردمی بود که در میان جنگ و اشغال، به دنبال یک راه نجات می‌گشتند.
 
جنگ با دست خالی، اما با اراده‌ای پولادین
زمانی که ارتش شوروی سابق به خاک ما تجاوز کرد، مصباح مزاری منتظر نماند تا دیگران برایش تصمیم بگیرند. او در منطقه چهارکنت بلخ، بیرق مقاومت را بلند کرد.
اما تفاوت بزرگ او با خیلی‌های دیگر این بود که او فقط به تفنگ فکر نمی‌کرد.
مصباح می‌گفت اگر دشمن را از خاک بیرون کنیم ولی فکرمان همچنان وابسته باشد، پیروز نشده‌ایم.
برای همین، حتی در روزهایی که گلوله از آسمان می‌بارید، او دست از کار فرهنگی و بیدار کردن جوان‌ها برنمی‌داشت.
 
وحدت؛ گمشده‌ای که مصباح به دنبالش بود
یکی از بزرگترین دردهای آن سال‌ها، جنگ‌های داخلی و چنددستگی بین خودی‌ها بود و شهید مصباح همیشه از این وضعیت رنج می‌برد.
او تمام تلاشش را کرد تا گروه‌های مختلف را کنار هم بنشاند و معتقد بود که استعمار و کشورهای بیگانه، فقط زمانی می‌توانند بر ما مسلط شوند که ما با هم بجنگیم.
شهید مصباح معمار وحدت بود و می‌خواست همه زیر یک سقف برای آزادی افغانستان تلاش کنند.
 
چرا راه او ادامه دارد؟
شاید بپرسید چرا بعد از ۳۱ سال، هنوز هم از مصباح مزاری یاد می‌کنیم؟ جوابش ساده است: چون او هیچ گاهی برای خودش چیزی نخواست.
او نه به دنبال مال و منال بود و نه به دنبال مقام و تمام دغدغه‌اش این بود که نسل جوان ما آگاه شود.
اگر امروز می‌بینیم که مراکزی مثل مرکز فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی تبیان و خبرگزاری صدای اففان آوا در حال خدمت به مردم افغانستان هستند، این‌ها همه شاخه‌های همان درختی است که شهید مصباح در آن سال‌های سخت با خون خود آبیاری کرد.
امروز اگر می‌خواهیم یاد این شهید بزرگوار را زنده نگه داریم، راهش این است که به درس‌های او برگردیم درس ایستادگی در برابر زورگو، درس آگاهی و از همه مهم‌تر، درس برادری و وحدت.
شهید مصباح مزاری به ما یاد داد که می‌توان در سخت‌ترین شرایط هم کار فرهنگی را فراموش نکرد.