خبرگزاری صدای افغان(آوا) ـ هرات: سید عبدالله نایاب، فعال فرهنگی، رسانه‌ای و اجتماعی، با اشاره به زندگی‌نامه شهید مصباح گفت: «شهید مصباح از طلاب حوزه علمیه بود که از مدارس شمال افغانستان وارد عرصه جهاد و مبارزه شد.» به گفته وی، زندگی این شهید در سه مرحله کودکی و نوجوانی، جوانی و فعالیت‌های فرهنگی و مبارزاتی و دوره رهبری تشکیلات تا شهادت قابل بررسی است.
نایاب افزود: «بر اساس شناخت دوستان و آشنایان، شهید مصباح فردی بسیار باهوش، زیرک و دارای اندیشه‌ای متفاوت بود و از همان دوران تحصیل در ایران و افغانستان، میان طلاب و شخصیت‌ها برجستگی فکری داشت.»
وی با اشاره به آشنایی شهید مصباح با اندیشه‌های امام خمینی(ره) تصریح کرد: «مطالعه عمیق در اندیشه مبارزاتی امام خمینی و شناخت روش‌های مقابله با استکبار، کمونیسم و جریان‌های وابسته، مسیر مبارزه را برای شهید مصباح روشن ساخت.»

تأسیس سازمان «فدائیان اسلام» و ورود به مبارزه مسلحانه
نایاب ادامه داد: «او در سنین جوانی وارد میدان مبارزه شد و با همکاری جمعی از نخبگان شمال، سازمان «فدائیان اسلام» را تأسیس کرد؛ سازمانی که از نخستین گروه‌های مبارز مسلح علیه حکومت کمونیستی در شمال افغانستان به‌شمار می‌رفت.»

تلفیق رهبری نظامی و کار فرهنگی
نایاب تأکید کرد: «تفکر شهید مصباح، تلفیقی از سیاست، فرهنگ، آموزش، مدیریت و مبارزه مسلحانه بود. او علاوه بر رهبری نظامی، به کار فرهنگی و تربیت فکری جوانان توجه ویژه داشت و بسیاری از نیروهای پیوسته به این سازمان را به فعالیت رسانه‌ای و فرهنگی سوق می‌داد.»
به گفته او، سازمان فدائیان اسلام به‌تدریج به یک تشکل مورد قبول در میان شیعه و سنی افغانستان تبدیل شد و در سطح بین‌المللی نیز شناخته شد. نایاب خاطرنشان کرد: «پس از پیروزی جهاد، شهید مصباح می‌توانست به‌عنوان یک رهبر بلامنازع در جامعه تشیع مطرح باشد، اما ترور ناجوانمردانه مانع از ادامه این مسیر شد.»
وی همچنین با اشاره به درس‌های ماندگار زندگی شهید مصباح برای نسل امروز گفت: «شهید مصباح الگویی برجسته در مدیریت، رهبری، شجاعت، وحدت و همدلی بود و به‌عنوان حلقه وصل میان شیعه و سنی شناخته می‌شد. او در کنار هدایت جوانان به مبارزه، زمینه رشد علمی، فرهنگی، رسانه‌ای و تحلیلی آنان را فراهم کرد و بسیاری از همراهانش امروز به‌عنوان چهره‌های فرهنگی و رسانه‌ای شناخته می‌شوند.»
نایاب افزود: «شهید مصباح مبارزه را برای خود نمی‌خواست؛ محور اندیشه‌اش خدا، اقامه عدل الهی، استقلال افغانستان، آزادی هویت ملی و تربیت نسل آینده بود. او هرگز در پی حذف دیگران یا اندوختن مال و مقام نبود و هنگام شهادت، خانواده‌اش در تنگنای مالی قرار داشت. این امر نشان‌دهنده اخلاص و مردمی‌بودن اوست.»

نگاه اسلامی و رویکرد جامع شهید مصباح
حجت‌الاسلام والمسلمین محمد زمان اندیشمند، آگاه دینی و فعال فرهنگی، رویکرد مبارزاتی شهید مصباح را «اسلامی به تمام معنا» دانست و گفت: «شهید مصباح تحصیل‌کرده، آگاه به تاریخ، علوم روز و به‌ویژه علوم دینی بود و از کودکی در خانواده‌ای متدین پرورش یافت. او اسلام را دینی جامع می‌دانست که سعادت دنیا و آخرت انسان را تضمین می‌کند و محدود به عبادات فردی نیست، بلکه همه ابعاد زندگی اجتماعی، سیاسی و فرهنگی را دربرمی‌گیرد.»
اندیشمند افزود: «از مهم‌ترین رویکردهای شهید مصباح، تأکید بر اخوت و وحدت اسلامی بود. برای او تفاوت‌های قومی، منطقه‌ای و مذهبی مطرح نبود و هدفش اصلاح کل جامعه اسلامی و آزادی ملت مسلمان از سلطه طاغوت‌ها و استعمار بود.» وی آزادی، حفظ تمامیت ارضی، عزت‌طلبی، اقتدار، دشمن‌ستیزی و نفی سلطه بیگانگان را از دیگر محورهای فکری این شهید برشمرد و گفت: «شهید مصباح با الگوگیری از سیره امام حسین(ع) و آموزه «هیهات من‌الذله»، بر عزت و استقلال جامعه اسلامی تأکید داشت.»

شیوه عملی و مدیریت هوشمندانه شهید مصباح
این آگاه دینی با اشاره به شیوه عملی شهید مصباح اظهار داشت: «او تغییر را از خود آغاز کرد؛ با تهذیب نفس، عبادت، خدمت به مردم، ایثار در میدان نبرد و آگاهی‌دهی به جامعه. وی مدیریت هوشمندانه‌ای داشت و در برابر روش‌های نفوذ و ترور دشمن، نیروهای خود را هوشیار می‌ساخت و با تقویت روحیه، آنان را به ایستادگی، توکل، وحدت و مقاومت دعوت می‌کرد.»

پیام شهادت و میراث ماندگار شهید مصباح
حجت‌الاسلام اندیشمند پیامدهای شهادت شهید مصباح را برای دوستان و دشمنان متفاوت دانست و گفت: «برای همسنگران، پیام او ارزش‌دادن به همه ابعاد زندگی و استفاده درست از عمر، جوانی و حتی خون در راه خداست؛ چرا که اگر ارزشمندترین دارایی انسان در مسیر الهی فدا شود، خداوند محبت او را در دل آزادگان قرار می‌دهد.»
وی افزود: «برای دشمنان نیز شهادت شهید مصباح نشان داد که اندیشه و نام او از زمان حیاتش خطرناک‌تر شد و این تفکر، به‌عنوان میراثی ماندگار، الهام‌بخش آزادی‌خواهان باقی ماند.»
اندیشمند تأکید کرد: «سرانجام، این راه حق بود که با ایمان، تقوا و وحدت، به شکست کمونیسم و اخراج اشغالگران از افغانستان انجامید و ثابت کرد که حق همواره بر باطل پیروز است.»