خبرگزاری صدای افغان(آوا)-قم: به مناسبت هشتمین سالگرد حمله تروریستی به دفاتر مرکزی مرکز فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی تبیان و خبرگزاری آوا در کابل در هفتم جدی/دی‌ماه سال ۱۳۹۶، گفتمان علمی پژوهشی با عنوان «از ترور تا تداوم؛ بازتولید هویت و مقاومت فرهنگی مرکز تبیان» در دفتر نمایندگی مرکز تبیان در قم برگزار شد.

پیوند روایت عاطفی و تحلیل عقلانی؛ شرط اثرگذاری پیام شهادت بر نسل جوان
   در این گفتمان، خاطره ظاهری، کارشناس ارشد حقوق بشر و خواهر شهیده الهه حسنی از شهدای حمله تروریستی هفتم جدی، طی سخنانی با تأکید بر ضرورت شیوه‌های اثرگذار در انتقال پیام شهدا به جامعه، به ‌ویژه نسل جوان، اظهار کرد برای تأثیرگذاری پایدار بر افکار عمومی باید میان روایت عاطفی خانواده‌های شهدا و تحلیل عقلانی و کارشناسانه متخصصان تعادل برقرار شود.
   به گفته وی، روایت‌های عاطفی به دلیل بار احساسی بالا می‌توانند همدلی مخاطب را برانگیزند و مفاهیمی چون ایثار، فداکاری و شهادت را به شکلی ملموس و انسانی منتقل کنند و شهید را نه به ‌عنوان یک مفهوم انتزاعی، بلکه به‌ مثابه انسانی واقعی با خانواده، احساسات و آرمان‌ها به تصویر بکشند.
   وی افزود: هرچند این روایت‌ها نقش مهمی در جلب توجه و ایجاد پیوند عاطفی دارند، اما اگر تنها در سطح احساسات باقی بمانند، تأثیر آن‌ها ممکن است موقتی باشد. در مقابل، تحلیل عقلانی و کارشناسانه‌ی متخصصان می‌تواند با تبیین منطقی وقایع، پاسخگویی به پرسش‌ها و شبهات و ارائه فهمی عمیق‌تر، به ماندگاری پیام کمک کند.
   ظاهری با اشاره به نگاه پرسشگر نسل جوان تصریح کرد که این نسل برای پذیرش مفاهیم، نیازمند استدلال و توضیح عقلانی است و از همین رو، تلفیق هوشمندانه احساس و عقل، مؤثرترین شیوه انتقال پیام شهداست.
   این کارشناس ارشد حقوق بشر در ادامه به تبیین مفهوم شهادت پرداخت و گفت شهادت، فارغ از میدان وقوع آن، بیانگر اوج آگاهی، انتخاب و فداکاری انسان در راه حقیقت است؛ چه در میدان نبرد نظامی و چه در جبهه فرهنگ، رسانه و حقوق.
   به گفته او، وجه مشترک این دو نوع شهادت، نیت الهی، آگاهانه بودن کنش و ایستادگی در برابر ظلم است، اما تفاوت آن‌ها در آشکار یا پنهان بودن میدان نبرد نمود می‌یابد. در جنگ نظامی، دشمن و ابزار مقابله آشکار است، اما در جبهه فرهنگ و رسانه، دشمن در قالب تحریف حقیقت، فشار روانی، تهدید، تخریب شخصیت و حذف اجتماعی ظاهر می‌شود و ابزار مبارزه، قلم، کلام و آگاهی‌بخشی است؛ جبهه‌ای که به گفته وی، شهادت در آن غالباً مظلومانه و تدریجی رخ می‌دهد.
   ظاهری تأکید کرد: شهادت در جبهه فرهنگ و رسانه حامل پیامی روشن است مبنی بر اینکه حقیقت با خاموش کردن صداهای حق‌طلب از میان نمی‌رود، بلکه حذف فیزیکی یا اجتماعی حاملان آگاهی، گاه مسئله‌ای فردی را به مطالبه‌ای جمعی تبدیل می‌کند و وجدان جامعه را بیدار می‌سازد.
   وی شهادت یک زن فعال حقوقی را دارای معنایی عمیق و چندلایه دانست و گفت: چنین شهادتی نشان می‌دهد عدالت بدون شجاعت محقق نمی‌شود و زنان نیز می‌توانند در خط مقدم دفاع از کرامت انسانی و مقابله با ظلم نقش‌آفرین باشند.
   خواهر شهیده الهه حسنی با اشاره به شهادت خواهرش در حمله تروریستی به دفتر مرکزی مرکز تبیان در کابل در هفتم جدی سال ۱۳۹۶ بیان کرد که شهیده الهه حسنی به‌ عنوان یک فعال حقوقی، قانون و عدالت‌خواهی را سلاح خود قرار داده بود و شهادتش گواهی بر واقعی و تعیین‌کننده بودن جبهه فرهنگ و قانون است. به گفته او، دشمنان آگاهانه متفکران و مدافعان حقوق مردم را هدف قرار می‌دهند، زیرا از تأثیر عمیق و ماندگار آنان هراس دارند.
   وی با تأکید بر تداوم راه شهدا افزود: معنای خاص شهادت خواهرش، ادامه مبارزه در مسیر قانون، آگاهی‌بخشی و دفاع از حقیقت است و این شهادت، قالب‌های رایج از تصور شهید را در هم می‌شکند؛ شهیدی که با لباس حقوقی و با ایمانی راسخ، در خط مقدم دفاع از هویت و ارزش‌های جامعه ایستاد.
   ظاهری خطاب به نسل جوان گفت: پیام این شهادت آن است که هر فرد می‌تواند با تخصص خود، در هر عرصه‌ای، شاهد و گواه زنده آرمان‌هایش باشد؛ حتی اگر ابزار او قلم، کلمه یا پرونده حقوقی باشد.
   وی در پایان با بیان اینکه به ‌عنوان خواهر شهید و با حمایت خانواده، از مرکز تبیان حمایت می‌کند و راه خواهر شهیدش را ادامه خواهد داد، تأکید کرد: در هشتمین سالگرد شهادت شهیده الهه حسنی، یاد او نه صرفاً یک خاطره عاطفی، بلکه چراغ راهی برای همه کسانی است که باور دارند شهادت، پایان یک مسیر نیست، بلکه مهر تأییدی بر اصالت و حقانیت آن است.

مهم‌ترین عامل تداوم مسیر مرکز تبیان، پیوند ایمان به رسالت فرهنگی با مدیریت هوشمند است
   در ادامه‌ی این گفتمان، طاهره هاشمی، کارشناس ارشد حقوق بشر، به تبیین ابعاد فرهنگی، اجتماعی و رسانه‌ای استمرار فعالیت‌های مرکز تبیان پس از حادثه تروریستی پرداخت و تأکید کرد که ادامه بی‌وقفه فعالیت این مرکز، خود حامل پیام‌هایی عمیق و چندلایه بوده است.
   وی گفت: تداوم فعالیت مرکز تبیان پیش از هر چیز پیامی نمادین به مهاجمان داشت و نشان داد که حذف فیزیکی نیروها قادر به خاموش کردن صدا و اندیشه‌ی فرهنگی نیست و فرهنگ، فراتر از افراد، به حیات خود ادامه می‌دهد. این استمرار در عین حال پیام عملی روشنی برای جامعه مخاطب به همراه داشت و موجب تقویت اعتماد و امید شد، چراکه مخاطبان مشاهده کردند تبیان نه ‌تنها تسلیم فشار و تهدید نشد، بلکه حضور خود را به روایتی زنده از ایستادگی بدل کرد و هر محتوای تولیدی آن، علاوه بر پیام اصلی، حامل معنای مقاومت شد.
   هاشمی با اشاره به نقش رسانه‌ای مرکز تبیان افزود: ادامه فعالیت این مجموعه، آن را عملاً به یک رسانه مقاومتی تبدیل کرد؛ رسانه‌ای که نفس حضورش پیام است و مخاطب را فراتر از مصرف محتوا، درگیر مشاهده ایستادگی در عمل می‌کند.
   به گفته او، این روند باعث شد هویت تبیان از یک نهاد فرهنگی صرف به نمادی از مقاومت رسانه‌ای ارتقا یابد و جایگاه آن در میان مخاطبان تثبیت شده و به الگویی الهام‌بخش برای دیگر مجموعه‌های فرهنگی تبدیل شود.
   هاشمی همچنین خاطرنشان کرد که فعالیت‌های مستمر مرکز تبیان در سطح فرهنگی و اجتماعی به کاهش خشونت کمک کرده، در سطح رسانه‌ای نقش مثبتی در روایت‌گری ایفا نموده و در سطح هویتی و سازمانی، توانسته اثری قابل یادکرد بر جای بگذارد؛ اثری که پیامدهای بلندمدت آن برای نسل‌های آینده از نظر فرهنگی اهمیت ویژه‌ای دارد.
   این کارشناس ارشد حقوق بشر در تحلیل عوامل استمرار فعالیت‌های مرکز تبیان پس از حادثه، به ترکیبی از عوامل روحی و عملی اشاره کرد و گفت: ایمان به رسالت فرهنگی، احساس مسئولیت اجتماعی، روحیه ایستادگی، امید به آینده و همبستگی درونی اعضا، از مهم‌ترین سرمایه‌های معنوی این مجموعه بوده است.
   به گفته هاشمی، در کنار این عوامل درونی، مدیریت هوشمند، بازسازی سریع ساختار، جذب نیروهای تازه، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، مدیریت بحران و گسترش شبکه همکاری با نهادهای فرهنگی و اجتماعی، امکان تداوم فعالیت را فراهم کرد.
   این کارشناس ارشد حقوق بشر افزود: تمرکز بر تولید مستمر محتوا حتی در دشوارترین شرایط، سبب شد خودِ استمرار به بخشی از پیام فرهنگی مرکز تبیان تبدیل شود و حادثه، از یک تهدید، به روایتی زنده از ادامه حیات فرهنگی بدل گردد.
   وی تصریح کرد: مرکز تبیان امروز دیگر صرفاً یک رسانه یا مرکز فرهنگی نیست، بلکه به نماد زنده مقاومت فرهنگی تبدیل شده است؛ نمادی که هویت جمعی تازه‌ای یافته و ارزش نمادین آن با هر روز استمرار فعالیت بازتولید می‌شود.
   هاشمی مهم‌ترین عامل تداوم راه مرکز فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی تبیان را پیوند ایمان فرهنگی با مدیریت هوشمند دانست و تأکید کرد: همین ترکیب، موتور اصلی مقاومت فرهنگی این مجموعه بوده و آن را به روایت‌گری زنده از ایستادگی در برابر خشونت و خاموش‌سازی بدل کرده است.