خبرگزاری صدای افغان (آوا) – کابل: در بحبوحه روند بازگشت هم‌وطنان از کشورهای همسایه، کارشناسان اجتماعی در دومین برنامه این هفته «گفتمان سازندگی، بررسی چالش‌ها و ارائه راهکارها» که از سوی مرکز تبیان در کابل برگزار می‌شود، روز چهارشنبه، ۲۵ سرطان ۱۴۰۴، درباره چالش‌های پیش روی عودت‌کنندگان، وظایف مردم، نهادها و حکومت برای حل این مشکلات به بحث و گفتگو پرداختند.

در این برنامه، بانو عبیده حمیدی، آگاه و فعال امور اجتماعی، با اشاره به جنگ‌های متمادی و تجاوز اشغالگران به افغانستان گفت: متأسفانه یکی از اساسی‌ترین عوامل مهاجرت هم‌وطنان ما به کشورهای دور و نزدیک، پیامدهای جنگ و تخریب زیرساخت‌های کشور بوده است.

به گفته وی، بخش بزرگی از مهاجرت‌ها ناشی از جنگ‌های داخلی، نابودی زیربناها و کاهش انگیزه مردم برای آبادانی افغانستان بوده و همین امر، تعداد زیادی از شهروندان را به ترک کشور واداشته است.

بانو عبیده با اشاره به موج گسترده مهاجرت به کشورهای همسایه به‌ ویژه ایران و پاکستان افزود: «شایسته است از میزبانی و مهمان‌نوازی جمهوری اسلامی ایران که طی بیش از ۴۵ سال پناهگاه مهاجرین بوده است، صمیمانه قدردانی کنیم.»

وی در ادامه با اشاره به طرح اخراج مهاجرین فاقد مدارک معتبر از سوی ایران اظهار داشت: متأسفانه بسیاری از این عودت‌کنندگان در ابتدای مهاجرت، دارایی‌ها و املاک خود را فروخته‌اند و اکنون که بازمی‌گردند، هیچ سرمایه‌ای در اختیار ندارند.

این فعال اجتماعی قطع حمایت نهادهای بین‌المللی را خلاف ادعای این سازمان‌ها در دفاع از حقوق بشر دانست و تأکید کرد که این وضعیت، بحران اقتصادی مردم افغانستان را تشدید کرده و موجب مهاجرت‌های بی‌رویه و غیر قابل کنترل شده است.

وی، نبود خدمات اجتماعی از جمله خدمات صحی، مسکن و اشتغال را از مهم‌ترین چالش‌های بازگشت‌کنندگان دانسته و نبود آموزش و پرورش معیاری را نیز به عنوان معضل اساسی دیگر عنوان کرد.

به گفته او، حکومت فعلی افغانستان مسئولیت دارد برای جلوگیری از یک فاجعه انسانی، زمینه اشتغال و مسکن را برای بازگشت‌کنندگان فراهم کرده و همچنین کمک‌های نهادهای بین‌المللی و توجه سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی را به کشور جلب کند.

بانو حمیدی از حکومت خواست تا درباره روند اخراج بی‌رویه مهاجرین از کشورهای همسایه، وارد گفتگو شود و بازگشت مهاجرین را به شکلی سالم و همراه با عزت مدیریت نماید.

او همچنین مردم و نهادهای اجتماعی را مخاطب قرار داد و گفت: از نظر اسلامی و انسانی، همه باید نسبت به بازگشت‌کنندگان احساس مسئولیت داشته و هر فرد به اندازه توان خود در رفع مشکلات آنان همکاری کند.

در ادامه گفتگو، بانو ایلیا خلیلی، فعال دیگر اجتماعی، اظهار داشت که تنها کاهش اجاره مسکن و ایجاد اشتغال برای بازگشت‌کنندگان کافی نیست، بلکه مدیریت تراکم جمعیتی نیز نقشی مؤثر در حل معضلات آنان دارد.

وی افزود: اگر بازگشت‌کنندگان صرفاً در کلان‌شهرها تجمع یابند و حاضر به اسکان در ولایت‌های دوردست، به دلیل کمبود امکانات، نباشند، این مسئله هم برای آنان و هم برای ساکنان این شهرها، چالش‌زا خواهد بود.

به باور او، تمرکز نامتوازن جمعیتی در یک ولایت، ارائه خدمات اجتماعی را با مشکل مواجه می‌کند. راه‌حل مؤثر این مسئله، توزیع هدفمند بازگشت‌کنندگان در ولایت‌های بومی‌شان یا ایجاد شهرک‌های مشخص برای آنان است.

بانو خلیلی مدیریت هوشمندانه تراکم جمعیت را مکملی برای سایر راهکارها همچون ایجاد اشتغال، تأمین مسکن و ارائه خدمات اجتماعی دانست.

وی حمایت مردم و نهادهای اجتماعی را مکمل نقش دولت در حل مشکلات بازگشت‌کنندگان دانست و از آحاد جامعه خواست تا با دیدگاه انسانی، همدلانه و برادرانه نسبت به آنان برخورد کنند.

او با تأکید بر اینکه بازگشت‌کنندگان باید فرصت دوباره برای زندگی بیابند، افزود: عدم تبعیض در ارائه خدمات اجتماعی به آنان، یکی از مهم‌ترین اصول برای حل پایدار مشکلات آنان است.

این فعال اجتماعی همچنین بر نقش نهادهای خدمات‌رسان در ارائه آموزش‌های مهارتی، فنی و حرفه‌ای به بازگشت‌کنندگان تأکید کرد و گفت: آنان باید بتوانند بر توانمندی‌های حرفه‌ای خود تکیه کنند، نه اینکه صرفاً منتظر کمک‌ها باشند.

گفتنی است که با توجه به ازدحام بازگشت مهاجرین از کشورهای همسایه، کیفیت ارائه خدمات اجتماعی به آنان بسیار پایین بوده و نیاز فوری وجود دارد تا در کنار حکومت، مردم، نهادهای داخلی و خارجی و همچنین کشورهای همسایه، برای حل مشکلات آنان تلاش جدی صورت گیرد.